NGHÒ-HOÄI ÑEÁN SAN JOSE

Taâm Vieät

Springfield, VA, 21-IX-2005 (QGTTX).- Ñaïi-hoäi Nghò-hoäi thöôøng-nieân naêm thöù 19 seõ nhoùm hoïp ôû Doubletree Hotel gaàn phi-tröôøng San Jose, CA, vaøo ba ngaøy 21 ñeán 23 thaùng 10 tôùi ñaây, moät nguoàn tin töø Nghò-hoäi Toaøn-quoác Ngöôøi Vieät taïi Hoa-kyø vöøa cho bieát nhö treân.

Ñöôïc chuaån-bò töø nhieàu thaùng nay, Ñaïi-hoäi laàn naøy seõ laø dòp ñeå cho Nghò-hoäi (taét cho toå-chöùc noùi treân) duyeät laïi coâng vieäc laøm trong nhöõng naêm qua cuøng trình baày nhöõng döï-aùn ñang ñöôïc thöïc-hieän naèm trong muïc-ñích phuïc-vuï coäng-ñoàng ngöôøi Myõ goác Vieät ôû Hoa-kyø cuõng nhö ñoùng goùp vaøo tieán-trình daân-chuû-hoùa Vieät Nam.

Khi ñöôïc hoûi taïi sao laïi choïn San Jose, anh Nguyeãn Quoác Huøng, chuû-tòch Ban chaáp haønh Trung-öông Nghò-hoäi, noùi: “Nghò-hoäi, töø ngaøy thaønh-laäp vaøo naêm 1986, vaãn coù thoùi quen moät naêm hoïp ñaïi-hoäi ôû mieàn Ñoâng thì moät naêm laïi hoïp ôû mieàn Taây hay moät ñòa-ñieåm xa mieàn Ñoâng. Ñaây laø vì chuùng toâi laø moät toå-chöùc hoaït-ñoäng treân toaøn-quoác neân moãi hai naêm ñeàu coá gaéng ñi hoïp ôû moät ñòa-phöông xa Hoa-thònh-ñoán. Coù nhö theá chuùng toâi môùi tieáp-xuùc ñöôïc vôùi coäng-ñoàng vaø tìm hieåu nhöõng caùch naøo coù theå laøm vieäc ñöôïc vôùi caùc coäng-ñoàng ôû nhieàu nôi treân xöù naøy.”

“Laàn cuoái Nghò-hoäi hoïp ôû San Jose cuõng ñaõ caùch ñaây saùu naêm,” Döôïc-só Nguyeãn Maäu Trinh theâm. OÂng hieän giöõ chöùc toång-quaûn-trò trong Nghò-hoäi. “Khi ñoù, naêm 1999, toâi ñang laøm chuû-tòch Hoäi-ñoàng Ñieàu hôïp Trung-öông,” töùc ban quaûn-trò cuûa Nghò-hoäi.

Vaøi haøng lòch-söû

Nghò-hoäi Toaøn-quoác Ngöôøi Vieät taïi Hoa-kyø ñöôïc saùng-laäp theo yù-kieán cuûa moät soá ñoàng-baøo quan-taâm ñeán tieàn-ñoà cuûa ngöôøi Myõ goác Vieät vaøo naêm 1986. Ñaïi-hoäi saùng-laäp dieãn ra vaøo thaùng 8 naêm 1986 taïi VÑH George Mason ôû Fairfax, VA, vì G.S. Nguyeãn Maïnh Huøng—hieän ñang daïy ôû ñaây—laø moät trong nhöõng ngöôøi chuû choát trong noã löïc ñaàu tieân naøy. Do quy-tuï ñöôïc moät soá teân tuoåi trong coäng-ñoàng luùc baáy giôø, Nghò-hoäi ñaõ thu huùt ñöôïc söï chuù yù cuûa nhieàu ngöôøi vaø baét tay ñöôïc vaøo moät soá coâng-taùc vaø döï-aùn coù keát-quaû sau naøy.

Nghò-hoäi ñònh nghóa laäp-tröôøng caên-baûn döïa treân hai veá: moät laø phuïc-vuï nhöõng quyeàn-lôïi thieát-thaân cuûa ngöôøi Vieät treân ñaát Myõ (ñaëc-bieät laø giaùo-duïc con em) vaø moät laø ñoùng goùp vaøo tieán-trình daân-chuû-hoùa taát-yeáu ôû queâ nhaø. Ñi treân hai chaân ñoù, Nghò-hoäi ñaõ laøm vieäc vôùi nhieàu hoäi-ñoaøn vaø nhöõng toå-chöùc baïn ñeå goùp söùc vaøo nhöõng noã löïc vaän-ñoäng cho nhieàu maët quyeàn-lôïi cuûa chuùng ta.

Ngay töø ñaàu, Nghò-hoäi ñaõ khaúng-ñònh mình coù vai troø trong vieäc thuùc ñaåy tieán-trình daân-chuû-hoùa ñaát nöôùc (töùc Vieät Nam). Trong muïc-ñích naøy, ngay töø ñaàu Nghò-hoäi vaän-ñoäng cho muïc-tieâu thaønh-laäp ñaøi AÙ Chaâu Töï Do, moät döï-aùn ñöôïc bieán thaønh luaät naêm 1995 vaø thaønh hieän-thöïc moät naêm sau ñoù. Söï thaønh coâng cuûa noã löïc naøy, theo Nghò-hoäi laø nhôø coù söï hôïp-taùc raát tích-cöïc cuûa Toå-chöùc Phuïc Höng Vieät Nam cuõng nhö cuûa UÛy-ban Ñoâng-döông vaän-ñoäng cho vieäc thaønh-laäp Ñaøi ACTD (G.S. Nguyeãn Thanh Trang, chuû-tòch) sau khi Toång-lieân-hoäi Ngöôøi Vieät Töï do keâu goïi hieäp löïc töø Dieãn-ñaøn Chính-trò xaûy ra vaøo thaùng 9-1991 ôû Montreal, Canada.

(Ngay tröôùc caû khi Ñaøi ACTD ñöôïc thaønh-laäp, vaøo thaùng 9 naêm 1990, ngöôøi cuûa Nghò-hoäi ñaõ ñi döï Hoäi-nghò Quoác-teá veà Nhaân-quyeàn Vilnius-Leningrad kyø 2 ñeå leân aùn chính-saùch Haø-noäi ñem con ñi boû chôï, göûi caùc lao-ñoäng sang Lieân-Xoâ vaø caùc nöôùc Ñoâng-AÂu roài ñeå maëc cho hoï bò lôïi-duïng, ngöôïc-ñaõi, thaäm chí caû ñeå cho boïn troïc ñaàu gieát voâ toäi vaï. Roài naêm sau, Nghò-hoäi laïi coøn yeåm-trôï cho vieäc thaønh-laäp Ñaøi Tieáng Noùi Töï Do töø Maïc Tö Khoa, do Irina Zisman chòu traùch-nhieäm cuøng vôùi coâ Hoaøng Dung. Trong noã löïc naøy, Nghò-hoäi cuõng ñöôïc söï tieáp tay noàng-nhieät cuûa Toå-chöùc Phuïc Höng Vieät Nam, nhaát laø veà maët gaây quyõ ñeå yeåm-trôï taøi-chaùnh.)

Thaùng 4 naêm 1987, chöa ñaày moät naêm sau khi thaønh-laäp, Nghò-hoäi ñaõ tieáp tay Hoäi Gia Ñình Tuø Nhaân Chính Trò Vieät Nam cuûa baø Khuùc Minh Thô toå-chöùc moät buoåi tieáp taân treân Quoác-hoäi Hoa-kyø keâu goïi hai ñaûng Coäng-hoøa vaø Daân-chuû uûng-hoä cho chöông-trình maø veà sau coù teân laø H.O. Hai thöôïng-nghò-só Bob Dole (CH) vaø Ted Kennedy (DC), coù maët hoâm ñoù, ñaõ höùa laø seõ ñöa ra moät döï-luaät veà vaán-ñeà naøy. Hoï ñaõ giöõ lôøi höùa vaø vieäc naøy daãn ñeán chuyeän Toång-thoáng Reagan cöû Töôùng Vessey sang Vieät Nam ñieàu ñình ñeå Haø-noäi phaûi thaû caùc tuø-nhaân “hoïc taäp caûi taïo” roài cho moät soá ngöôøi sang Myõ (treân 100 nghìn ngöôøi vaø gia-ñình).

Trong laõnh-vöïc tî naïn, ngöôøi cuûa Nghò-hoäi tham-gia vaøo nhöõng sinh-hoaït coù yù nghóa saâu xa nhö ñi döï Hoäi-nghò Quoác-teá veà Tî naïn vaøo thaùng 6 naêm 1989 ôû Geneøve, Thuïy-só, hoäi-nghò quyeát-ñònh ñöa ra Chöông-trình Haønh-ñoäng Toaøn-dieän (CPA, Comprehensive Plan of Action). Sau naøy vì CPA bò ñem ra aùp-duïng moät caùch baát coâng, Nghò-hoäi laïi laøm vieäc vôùi UÛy-ban Baùo nguy Giuùp Ngöôøi vöôït bieån (Boat People S.O.S. Committee), luùc baáy giôø truï-sôû coøn ôû San Diego, ñeå thöïc-hieän chöông-trình LAVAS (Legal Assistance to Vietnamese Asylum Seekers), töùc Chöông-trình Trôï giuùp phaùp-lyù cho ngöôøi tî naïn VN trong caùc traïi Hoàng Koâng vaø ÑNAÙ. Ñeâán khi caùc ñoàng-baøo trong traïi bò cöôõng-baùch hoài höông, Nghò-hoäi laïi ñi vaän-ñoäng chung vôùi BP/SOS (Tieán-só Nguyeãn Ñình Thaéng) vaø nhieàu toå-chöùc khaùc (Project Ngoïc, v.v.) ôû treân Quoác-hoäi vôùi vaên-phoøng DB Chris Smith (Coäng-hoøa, New Jersey) ñeå ra ñaïo-luaät ROVR (Resettlement Opportunity for Vietnamese Returnees), cho pheùp moät soá ngöôøi bò baát coâng ñöôïc phoûng vaán laïi khi veà Vieät Nam—ñeå ñöôïc ñi qua Myõ thaúng töø VN.

Trong laõnh-vöïc giaùo-duïc vaø xaõ-hoäi, hai ngöôøi cuûa Nghò-hoäi ñaõ lieân-tieáp thay phieân nhau laøm Phoù-toång-giaùm-ñoác Vaên-phoøng Giaùo-duïc Song ngöõ taïi Boä Giaùo-duïc Lieân-bang: oâng Nguyeãn Ngoïc Bích döôùi thôøi Toång-thoáng Bush Cha (1991-93) vaø oâng Phaïm Thö Ñaêng döôùi thôøi Toång-thoáng Clinton (1994-96). Moät thaønh-vieân khaùc cuûa Nghò-hoäi, baø Mary Chi Ray cuõng ñaõ coù moät luùc ñöôïc chæ-ñònh laøm Phoù-TGÑ Vaên-phoøng Ñònh cö Tî naïn (ORR) döôùi thôøi oâng Bush Cha. Sau baø laïi ñöôïc chuyeån sang laøm ôû Vaên-phoøng SBA (Small Business Administration) döôùi thôøi ñöông-kim Toång-thoáng (nhieäm-kyø ñaàu).

Trong muïc-ñích phoái-hôïp coâng-taùc cuûa ngöôøi Vieät haûi-ngoaïi, töø 1991 ñeán 1993, Nghò-hoäi ñaõ tham-gia vaøo trong toå-chöùc Toång-lieân-hoäi Ngöôøi Vieät Töï do, laøm vieäc chung vôùi Lieân-hoäi Ngöôøi Vieät Canada (luùc baáy giôø do oâng Nguyeãn Haûi Bình laøm Chuû-tòch), Coäng-ñoàng NVTD taïi UÙc (B.S. Buøi Troïng Cöôøng, roài oâng Voõ Minh Cöông, Chuû-tòch), chöa keå caùc toå-chöùc coäng-ñoàng ôû nhieàu quoác-gia AÂu-chaâu. Roài töø muøa Xuaân naêm 1995, Nghò-hoäi laïi laø moät thaønh-vieân then choát trong UÛy-ban Lieân-keát NVTD, ñöùng ra ñaêng cai hai hoäi-nghò theá-giôùi (thaùng 4/1995 vaø thaùng 4/2000) ôû Arlington, VA, coù söï tham-gia cuûa haøng traêm ñaïi-bieåu töø nhieàu quoác-gia treân theá-giôùi. Töø naêm 2002, ngöôøi cuûa Nghò-hoäi cuõng ñeàu ñaën coù maët trong caùc cuoäc Hoïp Maët Daân Chuû (2002 ôû Ñöùc, 2003 ôû Phaùp, 2004 ôû Maryland, vaø 2005 ôû Nam Cali) nhaèm phoái-hôïp nhöõng coâng-taùc lieân-quoác-gia cho muïc-ñích daân-chuû vaø nhaân-quyeàn cho Vieät Nam.

Nghò-hoäi vaø khu-vöïc Baéc Cali

Töø raát sôùm, moät soá nhaân-vaät quen thuoäc cuûa ñoàng-baøo Baéc-Cali cuõng ñaõ tham-gia trong Nghò-hoäi. Cuoái thaäp nieân 1980 khi Nghò-hoäi laàn ñaàu hoïp Ñaïi-hoäi ôû San Jose, Nghò-hoäi ñaõ ñöôïc söï uûng-hoä vaø soát saéng tieáp tay cuûa Lieân-hoäi Baéc Cali, toå-chöùc phoái-hôïp caùc hoäi-ñoaøn trong vuøng ngaøy ñoù, cuõng nhö ñöôïc caùc baùo Vieät-ngöõ laøm tin khaù ñaày ñuû.
Naêm 1989, Veä-binh Duyeân-haûi Hoa-kyø (U.S. Coast Guard) boãng loâi moät ñaïo luaät ñaõ coù maët töø 200 naêm tröôùc, mang teân Jones Act (1789), ra aùp-duïng ñeå caâu löu moät soá taøu ñaùnh caù cuûa ngöôøi Vieät trong vònh San Francisco. Qua haønh-ñoäng naøy, keá sinh-nhai cuûa khoâng ít gia-ñình Vieät Nam bò ñe doïa phaù saûn tröïc-tieáp. Sôû dó ñaây laø moät nguy-cô lôùn vì luaät Jones Act ñoøi hoûi ngöôøi ñaùnh caù trong Vònh phaûi coù quoác-tòch Hoa-kyø trong khi ñoù ña-soá caùc ngö-daân Vieät Nam hoaït-ñoäng ôû trong vuøng luùc baáy giôø chöa coù quoác-tòch Myõ. Chôø ñeán khi hoï kòp ñi hoïc vaø laøm giaáy tôø ñeå thaønh coâng-daân Myõ thì chaéc chaén laø seõ saït nghieäp tröôùc ñoù. Luùc ñaàu, caùc chuû taøu ñaùnh caù chæ bieát keâu cöùu ñeán nhöõng toå-chöùc nhö JACL (Japanese-American Citizens League) cuûa ngöôøi Myõ goác Nhaät, song tuy soát saéng tieáp tay, toå-chöùc naøy cuõng cho bieát laø giuùp caùc ngö-daân Vieät Nam laø naèm ngoaøi söù-maïng cuûa hoï. Hoï khoâng coù ñuû thaåm-quyeàn ñaïi dieän cho caùc ngö-daân goác Vieät. Do vaäy maø hoï phaûi tìm ñeán Nghò-hoäi, moät toå-chöùc coù chính-danh hôn. Moät phaùi-ñoaøn chuû taøu ngöôøi Vieät, ñi keøm vôùi ñaïi dieän cuûa JACL, leân Hoa-thònh-ñoán gaëp ngöôøi cuûa Nghò-hoäi vaø, vôùi söï tieáp tay cuûa Luaät-sö Traàn Minh Ñöùc, ñaõ cuøng vôùi Nghò-hoäi leân vaän-ñoäng treân Quoác-hoäi tìm moät giaûi-phaùp caáp-thôøi cho tình-traïng eùo le cuûa caùc chuû taøu Vieät Nam. May thay, luùc baáy giôø, daân-bieåu Quoác-hoäi ñaïi dieän cho vuøng Santa Clara (töùc San Jose) laïi laø moät ngöôøi Myõ goác Nhaät, oâng Norman Mineta (hieän laø Boä-tröôûng Giao-thoâng Hoa-kyø). Coù leõ nhôø JACL noùi vaøo neân oâng Mineta ñaõ toû ra raát soát saéng tieáp tay trong vuï naøy. OÂng giaûi-thích: “ÔÛ Myõ luaät laø luaät. Moät ñaïo luaät coù theå coù maët töø 200 naêm tröôùc nhöng neáu Quoác-hoäi Myõ chöa chính-thöùc huûy boû luaät ñoù ñi thì noù vaãn coù hieäu-löïc. Veä-binh Duyeân-haûi ñaõ laøm ñuùng duø nhö luaät ñoù, khi ñöôïc vieát ra laø nhaèm vaøo ngöôøi Anh, luùc baáy giôø ñang ñaùnh nhau vôùi Myõ, khoâng cho hoï xaâm-nhaäp laõnh-haûi cuûa Hoa-kyø. Giôø ñaây, tuy khoâng coøn ñe doïa ñoù nöõa song thænh thoaûng hoï vaãn phaûi loâi noù ra aùp-duïng ñeå traùnh nhöõng söï nhuõng laïm nhö caùc ñoaøn taøu ñaùnh caù cuûa nöôùc ngoaøi tìm caùch xaâm-nhaäp laõnh-haûi cuûa Myõ ñeå ñaùnh caù, toäi maø ngöôøi Myõ goïi laø ‘poaching’.”

Vaäy thì phaûi laøm theá naøo? OÂng Mineta cuoái cuøng nghó ra moät keá. OÂng baûo, Ñöôïc, ñeå oâng seõ ñöa ra moät döï-luaät tu-chính, keâu goïi Veä-binh Duyeân-haûi haõy mieãn aùp-duïng luaät Jones Act trong voøng 10 naêm (“a ten-year waiver”), ñuû thôøi-gian ñeå cho pheùp caùc chuû taøu Vieät Nam ñi hoïc tieáng Anh vaø thi nhaäp tòch. Neáu sau 10 naêm maø hoï vaãn chöa chòu laøm hai ñieàu naøy thì luùc baáy giôø hoï seõ phaûi raùng chòu. Giaûi-phaùp naøy cuûa oâng Mineta ñaõ toû ra raát höõu hieäu. Vì noù khoâng ñoøi hoûi gì nhieàu nhö ñoåi luaät hay huûy boû ñaïo-luaät Jones Act neân ñaõ deã daøng ñöôïc caùc ñoàng-vieän thoâng qua. Sau ñoù, caùc chuû taøu Vieät Nam ñaõ toû ra raát lanh lôïi vaø thoâng minh: Hoï laäp-töùc chuyeån chuû-quyeàn treân caùc taøu ñoù cho con chaùu (laø nhöõng ngöôøi ñaõ vaøo quoác-tòch Myõ) vaø roài hoï ruû nhau ñi hoïc tieáng Anh ñeå thi vaøo quoác-tòch. Vaø vaán-ñeà ñoù ñeán nay ñaõ ñöôïc giaûi-quyeát thaät laø thoûa ñaùng.

[Posted 9/21/05]